Văn mẫu lớp 11

Phân tích nhân vật Huấn Cao trong Chữ người tử tù

Phân tích nhân vật Huấn Cao trong Chữ người tử tù

I. Khái quát

1) Dạng đề

– Phân tích nhân vật… trong tác phẩm ( đoạn trích ).. của …

– Phân tích nhân vật.. trong tác phẩm (đoạn trích).. của.. để làm rõ…

2) Yêu cầu kĩ năng

– Có kĩ năng tìm hiểu đề cho bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.

– Vận dụng tổng hợp các thao tác nghị luận để làm bài.

– Chú ý việc lập dàn ý trước khi viết. Bố cục phải rõ ràng, về cơ bản mỗi luận điểm tương đương với một đoạn trong phần thân bài.

– Xác định tốt phạm vi tư liệu phù hợp với yêu cầu để phân tích liên hệ.

– Tránh sa vào kể chuyện hoặc tóm tắt kéo dài.

3) Yêu cầu về kiến thức: Nắm những nét khái quát về tác giả – tác phẩm

Bắt buộc phải có dẫn chứng trực tiếp (dẫn chứng trích nguyên văn, đặt trong ngoặc kép).

II. Cách làm

1) Mở bài

– Giới thiệu ngắn gọn về tác giả

– Nêu khái quát về hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ

– Nêu luận dề (yêu cầu của đề) nếu là nhận đình phải trích nguyên văn.

– Chuyển ý.

2) Thân bài

a. Khái quát

– Tóm tắt ngắn gọn tác phẩm (3-4 dòng)

– Lí giải yêu cầu của đề – dành riêng cho dạng đề cần chứng minh.

b. Chi tiết: khi phân tích nhân vật, cần làm rõ những nội dung sau.

– Lai lịch, xuất thân.

– Ngoại hình.

– Tính cách (thể hiện qua hành động, ngôn ngữ, tâm lí và trong quan hệ với nhân vật khác).

– Chiều hướng số phận.

c. Sơ kết.

– Giá trị nội dung.

– Giá trị nghệ thuật.

3) Kết luận

Cảm nhận chung về tác phẩm.

Ví dụ: Phân tích nhân vật Huấn Cao trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân. 

Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp. Ông cũng là một nghệ sĩ tài hoa, uyên bác, có cá tính độc đáo. Với tập Vang bóng một thời (1940) một văn hẩm “đạt gần đến sự toàn thiện, toàn mĩ”. Theo Vũ Ngọc Phan nhận xét, nhà văn đã cho người đọc mười một truyện ngắn ấn tượng kết tinh tài năng của mình trong giai đoạn sáng tác này. Truyện ngắn chữ người tử tù là một trong những tác phẩm nói trên, nổi bật lên trong tác phẩm là chính hình tượng nhân vật trung tâm Huấn Cao.

Truyện kể về một cuộc gặp gỡ giữa hai con người trong hoàn cảnh éo le: người tử tù Huấn Cao có khí phách hiên ngang và biệt tài viết chữ đẹp với viên quản ngục hết lòng trân trọng và muốn xin chữ Huấn Cao.

Truyện kể về một cuộc gặp gỡ giữa hai con người trong hoàn cảnh éo le: người tử tù Huấn Cao có khí phách hiên ngang và biệt tài viết chữ đẹp với viên quản ngục hết lòng trân trọng và muốn xin chữ Huấn Cao. Cảm kích trước sự đối đãi tử tế, ân cần và tấm lòng của quản ngục, Huấn Cao đã đồng ý cho chữ. Truyện ngắn này khép lại ba đốm sáng lấp lánh của tài hoa, thiên lương và khí phách tụ lại trong hoàn cảnh cho chữ diễn ra bên ánh đuốc bập bùng nơi nhà ngục tối tăm, dơ bẩn.

Xem thêm:  Phân tích truyện cười Tam đại con gà - Văn mẫu lớp 10

Hình ảnh người tù “ cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang đậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng canhw trên mảnh ván” trong cảnh cho chữ cuối tác phẩm làm ngời lên vẻ đẹp phẩm chất của Huấn Cao, nhưng nhân vật này đã xuất hiện đầy ấn tượng ngay từ những lời nhận xét, những băn khoăng của thơ lại và viên quản ngục lúc sắp đón tù nhan, ông là một người “văn võ đều có tài cả”. Đồng thời, điều giá trị nhất chính là tài năng hiếm có của Huấn Cao khi ông “viết chữu rất nhanh và rất đẹp”, cả vùng tinh Sơn đều biết tài và do đó nếu “ có được chữ ông Huấn Cao mà treo là có một báu vật trên đời”. Bất ngờ hơn, Nguyễn Tuân khiến người đọc ngạc nhiên khi đặt bên cạnh tài viết chữ đẹp của Huấn Cao là tài bẻ khóa vượt ngục. quả thật, không chỉ là một người tài hoa, Huấn Cao còn là một người có khí phách hiên ngang và thiên lương trong sáng. Đứng đầu là một người có khí phách hiên ngang và thiên lương trong sáng. Đứng đầu cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình phong kiến thối nát, lí tưởng tốt đẹp thất bại, giờ đây ông là tử tù nhưng vẫn rất ung dung, bình thản. Bước vào nhà tù ngay phút giây đầu tiên, ông gây ấn tượng với hành động, “lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thanh gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái” bất chấp lời đe dọa và giễu cợt của tên lính. Những ngày sau đó, ông vẫn “thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm”. Và khi đối diện với quản nguc, người có quyền lực cao nhất nơi đây, ông vẫn bày tỏ thái độ đầy cao ngạo, khinh bạc khi trả lời quản ngục: “Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây”, vì với ông, “Đến cái cảnh chết chém, ông còn chẳng sợ nữa là những trò tiểu nhân thị oai này”.

Mang trong mình hai thân phận nghiệt ngã – anh hùng thất thế sa cơ và tử từ chờ ngày chịu án – ta chờ đợi ở Huấn Cao một tâm trạng suy sụp , m ột thái độ yếu đuối, bạc nhược, chỉ nghĩ đến bản thân là chính trong những ngày cuối cuộc đời. Nhưng Huấn Cao không phải như thế. Dù thất thế ông vẫn hiên ngang, đối mặt với cái chết vẫn mạnh mẽ và trong những ngày tháng cuối cùng kịp làm một việc đầy ý nghĩa. Cả cuộc đời Huấn Cao chưa bao giờ ông tham quyền hám lợi mà bán rẻ giá trị của mình, ông chưa từng “ vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”. Thế nhưng, khi biết phẩm chất tốt đẹp và sở thích cao quý của quản ngục, “cảm cái tấm lòng biệt nhỡ liên tài” và có chút ân hận, băn khoăn vì “thiếu chút nữa đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”, ông đã quyết định cho chữ quản ngục, cùng quản ngục và thơ lại tạo nên “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Xuân Tóc Đỏ trong tác phẩm Số đỏ của của Vũ Trọng Phụng

Không diễn ra công khai lúc thanh thiên bạch nhật, không được tiến hành trang trọng nơi thư phòng, vườn hoa, đại sảnh, cảnh cho chữ được tác giả chuyển vào nhà giam trong không gian “ một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián” và bên ngoài là đêm tối mịt mù “ chỉ còn vẳng có tiếng mõ trên vọng canh”. Trong không khí “khói tỏa như đám cháy nhà”, tác giả làm nổi bật lên “ánh sáng đỏ rực của một bó đước tẩm dầu rọi lên ba cái đầu người đang chăm chú trên một tấm lụa bạch còn nguyên vẹn lần hồ”. Hai con người đại diện cho quyền lực thống trị nơi nhà giam, một người thì “ run run bưng chậu mực”, một người thì “vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng” mỗi khi người tù viết xong một chữ. Họ đã làm sáng lên hình ảnh của người tù lồng lộng khí thế: “cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang đậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván”. Không phải vô tình mà một lần nữa Nguyễn Tuân lại nhấn mạnh hình ảnh cái gông trong cảnh cho chữ này. Nó vẫn ở trên cổ người tử tù – nghệ sĩ trong giây phút sáng tạo thăng hoa để làm sáng lên ý nghĩa: không gì có thể ngăn cản được cái đẹp, Huấn Cao vẫn biết được chữ đẹp trong hoàn cảnh tử đày, nghiệt ngã. Hình ảnh người tù lúc bấy giờ hiện lên như một sự kết tinh, cộng hưởng tuyệt vời của tài hoa, khí phách và thiên lương. Nhất là thời điểm sau khi bức châm được hoàn thành, lời khuyên của Huấn Cao vang lên với ý nghĩa sâu sắc – cái đẹp có teher sinh ra trên mảnh đất chết nơi cái ác và cái xấu ngự trị nhưng không thể tồn tại chung với cái xấu và cái ác con người muốn thật sự xứng đáng với cái đẹp phải đoạn tuyệt rời xa cái xấu, cái ác – để đưa đường dẫn lối cho quản ngục về nơi tốt đẹp. Hình ảnh người tử tù trong cảnh này đẹp lộng lẫy như một sự tôn vinh chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái thiện với cái ác và cái đẹp đối với những điều xấu xa, dơ bẩn.

Huấn Cao được xây dựng từ nguyên mẫu có thật trong  lịch sử với ít nhiều điểm tương đồng. Qua đó, tác giả đã ngợi ca một lớp người “ đặc tuyến” trong xã hội cũ – những nhà nho có tài năng, có nhân cách nhưng mang tâm trạng bất đắc chí, mâu thuẫn sâu sắc với chế độ thối nát đương thời. Tuy vậy, với nhân vật này và nhất là những hình ảnh tuyệt mĩ trong cảnh cho chữ, tác phẩm đã góp phần bộc lộ tấm lòng yêu nước kín đáo của tác giả – thể hiện qua sự am hiểu sâu sắc và nỗi niềm trăn trở về những giá trị tốt đẹp của văn hóa truyện thống của dân tộc. Từ nhân vật Huấn Cao, bên cạnh tài hoa thiên phú, tác giả cũng đã nhấn mạnh đến yếu tố thiên lương như một phẩm chất quan trọng của con người. Tác phẩm cũng đã giúp người đọc hiểu thêm được quan điểm nghệ thuật tiến bộ và quan điểm thẩm mĩ tích cực cảu Nguyễn Tuân khi nhân vật Huấn Cao được gắn kết chặt chẽ với viên quản ngục, làm nên một cặp nhân vật tượng trưng cho mối quan hệ giữa người nghệ sĩ và công chúng lí tưởng và ối quan hệ giữa “sáng tạo – bảo tồn, phát huy” cái đẹp. Hơn thế, nhà văn luôn đặt nhân vật của mình trong tình huống đầy thử thách, buộc cho phải chứng tỏ khả năng đầy ấn tượng của mình. Và để tô đậm điều này; tác giả đã vận dụng vốn kiến thức uyên bác về nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, sử dụng một ngôn ngữ miêu tả đầy cá tính, giàu chất tạo hình; nhiều từ dùng mới mẻ, độc đào và những liên tưởng bất ngỡ, ấn tượng; đem lại cho tác phẩm những ý nghĩa mới mẻ, phong phú.

Xem thêm:  Phân tích ý nghĩa điển hình của nhân vật Chí Phèo.

Cảm hứng mãnh liệt trước cảnh tượng độc đáo này khiến Nguyễn Tuân say sưa sáng tạo những ngôn từ vừa sắc sảo góc cạnh, vừa trang trọng cổ kính, sống động như có hồn, có nhịp điệu riêng, giàu sức truyền cảm. Những nét vẻ đẹp của ông như khắc, như chạm, rất giàu giá trị tạo hình. Chi tiết nào cũng sinh động, gợi cảm, đầy ám ảnh nghệ thuật kết hợp cùng thủ pháp tương phản được sử dụng rộng rãi, và có hiệu quả, làm ngời lên ánh sáng của cái đẹp, cái tâm, cái tài, khiến nhân vật Huấn Cao nói riêng và tác phẩm nói chung trường tồn cùng lí tưởng thẩm mỹ tiến bộ của ông.

Post Comment