Văn mẫu lớp 9

Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải – Bài tập làm văn số 7 lớp 9

Đề bài: Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải – Bài tập làm văn số 7 lớp 9

Bài làm

Trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mỹ, Thanh Hải nổi lên với những bài thơ đặc sắc như Mùa xuân nho nhỏ, Những đồng chí trung kiên, Mồ anh hoa nở,… Trong số những tác phẩm của ông, bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được xem là bài thơ đặc sắc và hấp dẫn nhất.

Bài thơ được nhà thơ Thanh Hải viết vào năm 1980. Khi ấy, đất nước ta đang sống trong thời bình với nhịp sống hối hả, dựng xây. Đất nước ta tràn ngập trong mùa xuân của sự tươi vui. Cũng chí vì như thế mà giọng văn trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ mà tác giả thể hiện là một giọng văn đầy tươi vui, đầy trong trẻo.

phan tich bai tho mua xuan nho nho cua thanh hai - Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải – Bài tập làm văn số 7 lớp 9

Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải – Bài tập làm văn số 7 lớp 9

6 câu thơ đầu tiên của bài thơ mở ra cho chúng ta một cảnh tượng mùa xuân vô cùng tươi vui và rực rỡ sắc màu. Đó là sắc tím của bông hoa, là sự rộn rã của tiếng chim:

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay hứng về.

Mở đầu bài thơ bắt đầu bằng động từ “mọc” nhưng không phải mọc trên mặt đất mà là mọc giữa một dòng sông. Câu thơ mang đến cho người đọc một cảm giác lạ lẫm và thích thú. Mọc giữa dòng sông xanh ấy là một bông hoa có màu tím biếc. Thật ra, đó chẳng phải là loài hoa gì đó quý phái mà chỉ đơn giản là những bông hoa lục bình. Màu tím biếc nổi bật lên trên nền xanh của nước khiến bông hoa càng thêm đẹp. Đó là bông hoa của làng quê Việt Nam. Là tín hiệu cho thấy mùa xuân đã về rồi. Đồng thời ở đây ta cũng thấy, màu xanh là màu của hoà bình, màu tím là màu của sự thuỷ chung. Tác giả nhắc đến màu xanh và màu tím ở ngay hai câu thơ đầu có lẽ muốn gửi gắm một điều rằng hoà bình và mùa xuân từ nay sẽ tồn tại trên đất nước ta mãi mãi.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Thuật hứng của Nguyễn Trãi.

Dưới nước hoa đã nở tím biếc, trên trời chim chiện đã hót vang. Thán từ “ơi” biểu lộ cảm xúc khôn tả của tác giả khi lắng tai nghe thấy tiếng chim hót. Tiếng chim ấy ngân vang gắp cả bầu trời như đang thúc gọi mùa xuân. Dường như chúng cũng cảm nhận được mùa xuân đã về và chúng đang reo mừng vì điều đó. Ở đây, tác giả cũng khéo léo sử dụng giọng điệu của người Huế qua hai tiếng “hót chi” để diễn tả cảm xúc của mình. Chính vì quá xúc cảm nên tác giả muốn đưa tay ra mà hứng lấy tất cả những “giọt long lanh” của đất trời. Đó có thể là giọt sương mai, cũng có thể là tiếng hót của chim chiền chiện. Có thể thấy, tác giả đã có giác quan vô cùng tinh tế khi chuyển đổi cảm giác từ thính giác sang thị giác.

Khi bức tranh mùa xuân ấy khép lại, nhà thơ lại mở ra cho chúng ta một bức tranh mùa xuân khác cũng đẹp không kém. Nếu như kia là bức tranh về cảnh sắc thiên nhiên thì 4 câu thơ tiếp lại là bức tranh về con người:

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Như chúng ta đều biết, mùa xuân là mùa mà cây cối đâm chồi, nảy lộc. Những lành lá xanh non nở ra xanh biếc. Những người lính ra chiến trường để nguỵ trang đều giắt quanh mình đầy lá cây. Những người nông dân đi ra đồng cấy mạ non cũng có màu xanh. Vậy là chẳng cần nhắc đến bất cứ từ ngữ nào chỉ màu sắc, người đọc cũng cảm nhận được bức tranh mùa xanh rực rỡ xanh. Người lính ra chiến trường, mang theo màu xanh của hy vọng, mang theo sức sống của tuổi trẻ. Những người nông dân nơi hậu phương thì lại gieo màu xanh cho đồng ruộng nhưng cũng là gieo màu xanh cho quê hương, đất nước. Nhưng có một ý nghĩa sâu xa hơn mà tác giả muốn nói đến ở đây đó là người dân Việt Nam đã mang máu và mồ hôi của mình để làm nên mùa xuân của đất nước và giữ gìn mùa xuân ấy tươi đẹp mãi về sau.

Xem thêm:  Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng

Hai câu thơ tiếp theo với việc sử dụng điệp từ “tất cả” và tính từ “hối hả”, “xôn xao”, Thanh Hải đã cho độc giả thấy được cái nhịp sống khẩn trương, gấp gáp của những con người thời đại mới. Chính mùa xuân đã tác động đến con người. Lòng người phấn khích nên làm gì cũng khẩn trương.

Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao

Những câu thơ tiếp theo thể hiện cái nhìn của tác giả xuyên suốt chiều dài bốn nghìn năm lịch sử của dân tộc.

Đất nước bốn nghìn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước

Đó là những năm tháng đầy đau thương, vất vả. Đã có những lúc, đất nước chúng ta chìm trong biển máu. Có biết bao nhiêu thế hệ đã anh dũng ngã xuống vì độc lập tự do của Tổ quốc. Thế nhưng, chưa bao giờ chúng ta chịu đầu hàng trước kẻ thù. Hình ảnh ví von của tác giả so sánh đất nước như vì sao là một hình ảnh vô cùng đẹp. Chúng ta vẫn thấy những ngôi sao sáng trên bầu trời đêm, chúng mới lung linh và rực rỡ làm sao. Dù ban ngày ta không thể nhìn thấy vẻ đẹp của nó nhưng ta biết rằng nó vẫn luôn ở đó và sẵn sàng để toả sáng. Cũng giống như đất nước chúng ta, dù chìm trong bom đạn thì cũng có ngày lấy lại được hoà bình.

Sau những lời suy tư, Thành Hải lại nguyện cầu để được hoá thân vào một phần nhỏ của đất nước.

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca

Một nốt trầm xao xuyến

Con chim, cành hoa, nốt trầm đều chẳng phải những gì to lớn. Thế nhưng tác giả lại muốn hoá thân mình vào. Phải chăng ông cũng muốn được như những chú chim chiền chiện kia hót vang gọi mùa xuân về, cũng muốn được như cành hoa kia tô điểm cho đời và cũng muốn được như nốt trầm trong một bản hoà ca để mang đến cho đời một khúc nhạc vui. Ba hình ảnh ẩn dụ “con chim hót”, “một cành hoa”, “một nốt trầm” tượng trưng cho cái đẹp, cho niềm vui và cho tài trí của đất nước, của con người Việt Nam.

Xem thêm:  Soạn bài Mã Giám Sinh mua Kiều

Sự hoá thân ấy của Thanh Hải quả thực không nằm ngoài mục đích hiến dâng cho cuộc đời:

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc

Trong cái mùa xuân chung của đất nước, mỗi con người lại là một mùa xuân nhỏ riêng góp phần tô điểm cho cái chung thêm đẹp, đêm sắc. Tác giả dùng những tính từ “nho nhỏ”, “lặng lẽ” một cách đầy khiêm tốn nhưng cũng đầy chân thành. Dù ở lứa tuổi nào đi chăng nữa thì “dâng cho đời” vẫn là một lẽ sống cao đẹp. Bằng cách sử dụng điệp ngữ “Ta làm… Ta làm… Ta nhập” và “Dù là tuổi… Dù là khi…” Thanh Hải đã biến những câu thơ bình dị trở nên tha thiết hơn, sâu lắng hơn. Nó khiến người đọc bị ám ảnh, bị hút vào đó.

Bốn câu thơ cuối là một tiếng hát đậm chất Huế:

Mùa xuân ta xin ái Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế.

Khúc ca Huế nổi tiếng suốt mấy trăm năm nay lại được tác giả cất lên giữa mùa xuân của đất nước. Có thể thấy nhà thơ yêu quê hương mình đến nhường nào. Câu hát thân thương của quê hương ấy sẽ còn theo Thanh Hải mãi.

Một tháng sau khi làm bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, nhà thơ Thanh Hải qua đời. Sự ra đi của ông để lại tiếc nuối cho nhiều người. Nhưng có lẽ giờ đây, nhà thơ đã được toại nguyện. Ông có lẽ đã hoá thân thành chim, thành hoa, thành nốt trầm để hiến dâng cho cuộc đời một mùa xuân đẹp tươi.

Nhã Đan

Post Comment