Văn mẫu lớp 10

Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Đề bài: Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Bài làm

Đời Trần có nhiều vị danh tướng tài ba. Phạm Ngũ Lão là một trong những vị danh tướng ấy. Vốn xuất thân từ tầng lớp bình dân nhưng ông nhanh chóng trở thành tùy tướng số một bên cạnh Trần Hưng Đạo nhờ chí lớn tài ba của mình. Bên cạnh một vị danh tướng, Phạm Ngũ Lão còn có khả năng sáng tác rất tài tình. Những sáng tác của ông tuy không nhiều nhưng cũng đủ làm rạng danh tên tuổi. Bài thơ Tỏ lòng là một trong những tác phẩm để đời của ông.

Bài thơ Tỏ Lòng đã bày tỏ được nỗi khát vọng của tuổi trẻ sống trong xã hội phong kiến lúc bấy giờ. Đó là khát vọng về công danh, khát vọng về lý tưởng trung quân, ái quốc. Tức là làm trai vì phải góp sức mình vào bảo vệ Tổ quốc, đẩy lùi giặc ngoại xâm.

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu

Dịch thơ:

Múa giáo non sông trải mấy thu

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu

Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu

phan tich bai tho to long - Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Triều đại nhà Trần (1226 – 1401) thời bấy giờ phải nói là vô cùng mạnh với những vị tướng tài ba có tài cầm quân thao lược. Trước sự xâm lược của giặc, triều Trần đã chống trả quyết liệt và giành được nhiều chiến thắng vang dội. Tiêu biểu là 3 lần đánh tan quân Nguyên Mông, giữ vững được giang sơn, xã tắc. Bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lao ra đời trong bối cảnh lịch sử phải nói là có một không hai như vậy.

Xem thêm:  Chủ nghĩa nhân đạo trong "Truyện Kiều" của Nguyễn Du

Có lẽ vì được sinh ra và lớn lên trong cảnh nước nhà thường xuyên đứng trên bờ vực lâm nguy, bị kẻ gian nhòm ngó nên ông sớm thuấn nhuần tinh thần yêu nước. Đặc biệt, thấm nhuần lí tưởng sống của các nhà Nho chân chính là trung thân và ái quốc. Chính vì vậy mà ông cũng hiểu rõ được trách nhiệm của mỗi công dân trước sự hưng vong của nước nhà.

Cũng như nhiều sáng tác khác thời bấy giờ, bài thơ Thuật Hoài (Tỏ lòng) được viết theo thể thơ Đường, niêm luật chặt chẽ với 4 câu mỗi câu 7 chữ. Âm điệu trong bài thơ có sự hào hùng và sảng khoái.

Hai câu thơ đầu, tác giả đã diễn tả cho người đọc cảm nhận được hào khí Đông A ngút trời của binh sĩ thời Trần. Đó là những chiến sĩ quả cảm, sẵn sàng xả thân mình vì dân tộc. Họ đem hết sức trẻ của mình để cống hiến cho Tổ quốc. Họ sẵn sàng xả thân mình vì độc lập, tự do.

Câu thơ “hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu” cho ta thấy hình ảnh những người chiến sĩ đứng hiên ngang giữa trời đất, trên tay cầm ngọn giáo. “Cáp kỷ thu” nghĩa là đã mấy thu tức nhiều năm trôi qua mà con người chí sĩ vẫn một lòng kiên định như vậy. Đây không phải hình ảnh của một cá nhân mà là biểu trưng cho khí thế hiên ngang của toàn dân tộc Việt Nam.

Xem thêm:  Thuyết minh về cây lúa nước Việt Nam

Nếu câu thơ đầu đem đến hình ảnh bên ngoài đầy hiên ngang thì câu thơ thứ hai lại cho ta thấy chí khí ngút trời của quân dân: “Tam quân tì hổ khí thông Ngưu”. Nghĩa là khí thế của ba quân mạnh như hổ, át cả sao Ngưu trên trời. Dường như trước mắt quân ta chỉ nhìn thấy vinh quang của chiến thắng. Chẳng có gì có thể ngăn cản được sức mạnh của quân dân. Bằng cách sử dụng ẩn dụ so sánh nghệ thuật “tam quân tì hổ”, tác giả đã làm nổi bật được sức mạnh vô địch của quân ta. Sức mạnh ấy đến cả sao Ngưu trên trời cũng không sánh bằng.

Hai câu thơ sau của Phạm Ngũ Lão gợi cho ta liên tưởng tới chí làm trai của Nguyễn Công Trứ:

Làm trai đứng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông.

Có thể thấy rằng, tư tưởng về cái chí làm trai của những thanh niên trẻ thời bấy giờ đều là cống hiến cho dân tộc. Họ khao khát được hiến dâng sức mạnh cho dân tộc, cho đất nước. Ở đây, Phạm Ngũ Lão đã lấy Vũ Hầu ra làm tấm gương soi sáng cho lý tưởng của mình. Vũ Hầu tức Khổng Minh, là một vị quân sư tài ba dưới thời Tam Quốc. Ông đã lập được nhiều công danh, được chủ tướng Lưu Bị hết mực tin yêu. Phạm Ngũ Lão cũng được Trần Hưng Đạo hết mức tin yêu. Ông luôn sát cánh bên cạnh chủ tướng của mình trong mọi mặt trận. Vì vậy mà dễ hiểu khi Phạm Ngũ Lão cố gắng vươn lên để được như Vũ Hầu. Trong suy nghĩ của ông nếu đất nước vẫn còn bóng quân thù thì nợ công danh vẫn còn chưa trả hết, chưa đáng mặt là nam nhi.

Xem thêm:  Suy nghĩ về truyền thống tôn sư trọng đạo ngày nay.

Chuyển từ cảm xúc hào sảng sang cảm xúc trữ tình, sâu lắng, Phạm Ngũ Lão đã bày tỏ được tiếng lòng của mình, bày tỏ được nỗi khát khao trong con người mình. Âm điệu của bài thơ lúc này trở nên da diết, thâm trầm.

Có thể thấy, thông qua bài thơ Tỏ lòng, Phạm Ngũ Lão đã thể hiện được cái chí của một vị tướng và tấm lòng của một thi nhân. Bài thơ có tính chất giáo dục sâu sắc đối với thế hệ thanh niên thời bấy giờ, thúc đẩy họ suy nghĩ và sống tích cực vì dân, vì nước.

Nhã Đan

Post Comment