Văn mẫu lớp 10

Phân tích bài thơ Độc Tiểu Thanh kí của Nguyễn Du

Đề bài: Phân tích bài thơ Độc Tiểu Thanh kí của Nguyễn Du

Bài làm

Nhắc tới Nguyễn Du, chúng ta thường nghĩ ngay tới Truyện Kiều. Tuy nhiên, đại thi hào của dân tộc còn có rất nhiều tác phẩm hấp dẫn khác. Tiêu biểu trong số những sáng tác của ông là bài thơ Độc Tiểu Thanh kí. Bài thơ được tác giả viết bằng chữ Hán và được in trong tập Thanh Hiên thi tập.

Nếu như trong Truyện Kiều, tác giả viết về cuộc đời của người con gái tài hoa là Thuý Kiều thì ở Độc Tiểu Thanh ký, ông lại nói lên tiếng nói xót thương cho thân phận người phụ nữ khác. Đó là một người con gái sống vào đời nhà Minh. Người con gái ấy sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo khó, chính gia cảnh ấy đã khiến nàng phải chịu cảnh lấy chồng chung chỉ vì nhà chồng giàu có. Cuộc sống với những ghen tuông khiến nàng phải sống những năm tháng cô độc ở núi Cô Sơn. Vì quá cô đơn, nàng tìm đến thơ để bày tỏ nỗi lòng của mình. Và rồi cũng vì quá cô độc, nàng đã chết khi tuổi đời còn rất trẻ. Những bài thơ nàng viết đã bị vợ cả đem đốt bỏ. Một số bài thơ còn sót lại, một số người đã đem chép lại và đặt tên cho nó là “Phần Dư”. Qua những vần thơ, người ta thấy được cuộc đời đầy đau khổ và oan nghiệt của nàng. Nguyễn Du cũng là một trong số những người được đọc những bài thơ ấy. Trái tim nhạy cảm của người thi sĩ lại rung động và xót thương cho số phận của người thiếu nữ tài hoa mà bạc mệnh.

Xem thêm:  Thuyết minh về tác hại của thuốc lá - Văn mẫu lớp 10

phan tich bai tho doc tieu thanh ky - Phân tích bài thơ Độc Tiểu Thanh kí của Nguyễn Du

Phân tích bài thơ Độc Tiểu Thanh kí 

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Du đã giúp người đọc mường tượng ra được khung cảnh nơi mà nàng Tiểu Thanh đã từng sinh sống:

Tây Hồ cảnh đẹp hoá gò hoang

Thổn thức bên sông mảnh giấy tàn

Bài thơ vừa cất lên đã khiến người đọc có cảm giác buồn man mác. Tây Hồ vốn dĩ là một nơi cảnh đẹp nên thơ, hữu tình vậy mà giờ đây đã biến thành một cái gò hoang. Cũng giống như thân phận người con gái đẹp, lẽ ra phải được yêu thương thì lại trở thành một cái bóng cô độc giữa cuộc đời. Câu thơ tiếp theo, hai tiếng thổn thức khiến cho người đọc như nghe đâu đây một tiếng khóc, một tiếng than buốt xé lòng. Chữ “tàn” cũng cho thấy một mảnh đời đầy bất hạnh. Một mảnh đời mà tuổi xuân đã trôi qua trong sự hoang vắng, heo hút. Đúng theo nguyên tác thì câu thơ thứ hai này ý nói nhà thơ tới viếng thăm Tiểu Thanh qua bài ký của nàng mà ông đã đọc được. Phần dịch thơ ở đây quả thực xuất sắc khi cho người đọc hiểu ở nhiều tầng nghĩa khác nhau.

Những mảnh giấy tuy đã tàn vì bị thiêu cháy nhưng bao nhiêu tâm tư của nàng Tiểu Thanh vẫn còn ở trong đó. Nguyễn Du cầm mảnh giấy trên tay mà ngỡ như hồn của nàng vẫn còn vương vấn đâu đây:

Son phấn có thần chôn vẫn hận

Xem thêm:  Thuyết minh về Lễ hội Cầu ngư.

Văn chương không mệnh đốt còn vương.

Đọc hai câu thơ lên, ta có thể cạm nhận được nỗi xót xa của tác giả dành cho người con gái. Từ “son phấn” ở đây tác giả dùng để chỉ nét đẹp của người con gái. Mặc dù là người có nhan sắc nhưng cái nhan sắc ấy lại bị vui dập, bị chà đạp khiến cho nàng phải ôm hận mà chết. Những vần thơ mà nàng đã viết lên, dù bị người ta đốt đi gần hết thì nội dung của những bài còn lại cũng đủ để khiến người ta lưu luyến. Có lẽ vì cái chết quá oan khuất nên 300 năm sau, mỗi khi nhắc đến nàng người ta vẫn cứ xót thương.

Xót xa trước một phận người, nhà thơ Nguyễn Du đã viết hai câu tiếp:

Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi

Cái án phong lưu khách tự mang

Hỏi trời trời không thấu, hỏi người người không hay. Câu thơ thể hiện sự tuyệt vọng đến cùng cực của tác giả. Bản thân tác giả cũng không hiểu vì sao xưa nay những người phụ nữ xinh đẹp, tài hoa lại phải chịu chung một số phận hẩm hưu như vậy. Hay tại vì xã hội phong kiến đã đẩy họ và cái cuộc sống ấy. Trong tác phẩm Truyện Kiều Nguyễn Du cũng có hai câu thơ nổi tiếng nói về vấn đề này đó là:

Đau đớn thay phận đàn bà

Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.

Khóc thương cho số phận người phụ nữ, tác giả đồng thời cũng liên hệ tới chính bản thân mình:

Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa

Xem thêm:  Soạn bài Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng

Người đời ai khóc Tố Như chăng?

300 năm sau ngày qua đời, Tiểu Thanh vẫn được người đời nhắc đến với sự xót xa. Nguyễn Du cũng tự đặt ra một câu hỏi chua xót rằng liệu 300 năm có lẻ sau này liệu ai có khóc ông. Tác giả đã đặt ra cho tất cả mọi người, để dò ý tâm lý mọi người về sự đánh giá của họ đối với những con người tài hoa. Câu hỏi của Nguyễn Du giờ đây đã được chúng ta trả lời một cách rõ nét. Ở trên cao, chắc ông cũng mỉm cười hài lòng.

Có thể nói, bài thơ Độc Tiểu Thanh ký là một kiệt tác để đời của Nguyễn Du. Tác phẩm không chỉ bày tỏ nỗi xót thương của ông đối với người phụ nữ mà còn lên án xã hội phong kiến đã cướp đi quyền sống của họ.

Nhã Đan

 

Post Comment