Văn mẫu lớp 9

Phân tích bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

Đề bài: Phân tích bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

Bài làm

Đối với con người vầng trăng là một hình ảnh vô cùng quen thuộc. Gần như đêm nào chúng ta cũng có thể nhìn thấy ánh trăng. Nếu là trẻ nhỏ thì còn thích nữa vì có Ngày hội trăng rằm. Chính vì điều đó mà trăng xuất hiện trong thơ không khiến chúng ta ngạc nhiên. Trăng từng xuất hiện trong thơ của Bác, xuất hiện trong thơ của Hàn Mạc Tử,… nhưng mỗi bài thơ lại khai thác ánh trăng ở một khía cạnh khác nhau. Bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy cũng vậy.

Ánh Trăng được Nguyễn Duy sáng tác vào năm 1978 khi ông đang sống ở TP Hồ Chí Minh. Nếu nói về ý tứ mới mẻ thì toàn bộ bài thơ không có gì là mới. Thể thơ 5 chữ đã quá quen thuộc với các nhà thơ hiện đại. Hình ảnh ánh trăng trong thơ cũng đã quá quen thuộc nếu không muốn nói là cũ. Thế nhưng bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy vẫn có sức lay động người đọc bởi nó xoáy sâu vào tâm lý hướng về nguồn cội của con người. Đối với nhà thơ Nguyễn Du, vầng trăng có thật nhiều ý nghĩa. Vầng trăng đã đồng hành cùng với ông suốt từ tấm bé vậy mà đã có lúc ông lãng quên nó. Mở đầu bài thơ, tác giả diễn tả một vầng trăn tri kỉ:

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Xem thêm:  Bài 19 - Quê hương

phan tich bai tho anh trang - Phân tích bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

Phân tích bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

Cánh đồng, dòng sông, vầng trăng đều là những hình ảnh gắn liền với con người nơi miền quê. Chúng trở thành bạn, trở thành tri kỉ của con người. Tuổi thơ của mỗi người đều trải qua những kí ức tươi đẹp bên miền quê thanh bình như thế. Có khi đêm tối, trẻ con chạy đuổi nhau rồi thấy trăng dường như cũng đang bước theo mình. Chính vì vậy mà khi lớn lên, trở thành những người lính dũng mãnh nơi chiến trường ác liệt, những chiến sĩ nằm giữa rừng, ngửa mặt lên trời ngắm nhìn trăng. Họ hoài niệm về tuổi thơ, về quê hương thông qua vầng trăng. Cũng nhờ vầng trăng ấy, họ nguôi bớt nỗi nhớ quê hương, gia đình. Vầng trăng theo chân những người lính trên mỗi bước đường hành quân và trở thành một người bạn tri kỉ.

Chính sự tri kỉ đó khiến tác giả nghĩ rằng mình sẽ chẳng bao giờ có thể quên được vầng trăng:

Trần trụi với thiên nhiên

Hồn nhiên như cây cỏ

Ngỡ không bao giờ quên

Cái vầng trăng tình nghĩa

Những năm tháng sống cuộc đời người lính, gian nan mà đầy hồn nhiên. Cái nét hồn nhiên ấy khiến con người trở nên mộc mạc, đơn sơ. Họ biết trân quý những gì mà họ đang có trong cuộc đời này, kể cả vầng trăng ngoài kia. Thế nhưng, cuộc sống của nhà thơ xoay vần sang một trang mới:

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

Xem thêm:  Kể lại một việc làm khiến em rất ân hận – Bài tập làm văn số 2 lớp 9

như người dưng qua đường

Thời gian là thứ gì đó thật đáng sợ, nó cuốn con người ta vào vòng xoáy của cuộc đời với những lo lắng về cơm, áo, gạo, tiền. Dường như tâm trí của con người, của Nguyễn Duy đã lãng quên đi vầng trăng tri kỉ năm nào. Giờ đây, ánh điện sáng đã thay cho ánh sáng của vầng trăng. Một cuộc sống đầy đủ đã khiến cho người ta lãng quên đi những điều dung dị. Mặc dù vầng trăng ấy ngày ngày vẫn đi qua ngõ, đêm đêm vẫn tỏa ánh sáng khắp một vùng trời.

Thế nhưng, cảm xúc của nhà thơ lại một lần nữa đột ngột thay đổi:

Thình lình đèn điện tắt

phòng buyn-đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Khi mất điện, những ánh sáng phát ra từ những chiếc bóng đèn không còn nữa. Mọi cảnh vật trở nên tối om. Lúc này, con người ta mới khát khao nhìn thấy ánh sáng. Hình ảnh “vội bật tung cửa sổ” giống như một sự sực nhớ tới người bạn năm nào. Từ “đột ngột” cũng khiến người đọc cảm nhận được sự bất ngờ trong cảm xúc của tác giả. Vầng trăng lúc nào cũng ở đó và tràn đầy. Vậy mà con người đã lỡ lãng quên nó. Để bây giờ nhận ra thì ngỡ ngàng và trào dâng xúc cảm rưng rưng:

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

như là đồng là bể

như là sông là rừng

Mặt đối mặt với ánh trăng, nhà thơ có cảm giác rưng rưng giống như nhìn thấy bể, thấy đồng, thấy sông, thấy rừng như thuở còn thơ. Dường như nhà thơ đang tự trách chính mình vì sao lại lỡ quên đi những người bạn tri kỉ năm nào.

Xem thêm:  Bình luận truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long.

Trăng cứ tròn vành vạnh

kề chi người vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

Trăng tròn vành vạnh là vầng trăng tròn đầy nhất, đẹp nhất. Trăng đứng đó, nhìn người nhưng lại lặng im không nói điều gì. Giá như trăng cứ trách móc thì có lẽ người sẽ không giật mình. Ánh trăng sáng, để cho người ta soi mình vào đó và tự thức tỉnh mình.  

Ánh trắng ở đây không đơn thuần là ánh trăng, nó đại diện cho nguồn gốc, cho cội nguồn. Bài thơ như nhắc nhở chúng ta hãy biết trân trọng những giá trị cao đẹp, đó là nguồn gốc của mỗi người.

Nhã Đan

Post Comment